Pełny dostęp Chemia i materiaSztuka i wzory

Cztery węgle: rodzina rosnących łańcuchów

Uczniowie klasy 8 rysują długopisem 3D na wzorze trzy jednakowe węzły węgla z krążkami H, dwa mostki i dwa końcowe H. Na torze budują metan, etan i propan: dokładają węzeł i przekładają końcowy H na nowy koniec. Liczą atomy, zapisują wzory i nazwy, rysują wzór strukturalny propanu i tworzą wzór ogólny alkanów.

Wiek
13–15 lat
Czas
ok. 45 min
Poziom
Średni
Gdzie prowadzisz
Szkoła
Cel
Edukacyjny
Wybierz plan w sklepie Wpisz kod

Jak poprowadzić te zajęcia

Przebieg i czas
  1. Węzeł 1: węgiel z czterema wiązaniami
  2. Mostki i końcowe H
  3. Sprawdzian gniazda w parze
  4. Węzły 2 i 3: koniec pracy długopisem
  5. Metan: jeden węgiel
  6. Etan: dołóż węgiel
  7. Propan i przepis na następny alkan
  8. Sprawdź się bez modelu
  9. Dla szybszych: butan z czwartego węzła

Co powstanie

Rozłączalny łańcuch węglowy z PLA (3 węzły, 2 mostki, 2 końcowe krążki H; w rozszerzeniu 4 węzły i 3 mostki), wielokrotnie przebudowany od metanu do propanu, w którym przy każdym węglu widać cztery połączenia. Karta W2 z czterema wzorami i nazwami, wzorem strukturalnym propanu, przyrostem CH2, porównaniem węgla końcowego i środkowego oraz wzorem ogólnym.

Czego ćwiczy
  • Zapisywanie wzorów sumarycznych, półstrukturalnych i nazw alkanów o prostym łańcuchu do czterech atomów węgla.
  • Rysowanie wzoru strukturalnego alkanu na podstawie modelu połączeń.
  • Tworzenie wzoru ogólnego szeregu homologicznego alkanów z kolejnych wzorów.
  • Prowadzenie koła z wcięciami i małych kółek długopisem 3D po wzorze bez zalewania otwartego gniazda.

Kryteria sukcesu
  • Trzy węzły węgla, dwa mostki i dwa końcowe krążki H leżą osobno, a mostek wchodzi w gniazdo bez dociskania.
  • Na torze W2 powstają kolejno metan, etan i propan, a żadne gniazdo nie zostaje puste.
  • Na karcie W2 są cztery wzory sumaryczne i półstrukturalne z nazwami oraz wzór strukturalny propanu.
  • Uczeń wyjaśnia, co przybywa przy każdym wydłużeniu łańcucha, i bez modelu zapisuje wzór alkanu o podanej liczbie atomów węgla.

Czego potrzebujesz
Filament
PLA
Kolory
kolor ucznia (przykład)
Dodatkowo
długopis 3D ze stojakiem (jeden na ucznia), przezroczysta podkładka, W1: wzór 1:1 węzła, mostka i końcowego H (wydruk z paczki, druk 100 %), W2: tor łańcucha i karta wzorów (wydruk z paczki, A4 poziomo, druk 100 %), ołówek, linijka (jedna na parę)

Do pobrania

Pliki tego scenariusza są w pełnym dostępie

Opis zajęć czytasz bez ograniczeń, a slajdy, instrukcje i kartę pracy otwiera pełny dostęp do Klubu Twórców. Wybierz plan w sklepie, a kod z maila wpisz na swoim koncie. Dostęp liczy się od chwili wpisania kodu.

Wybierz plan w sklepie Wpisz kod

Jak wyszły te zajęcia?

Ocena i uwagi trafiają tylko do nas. Nie publikujemy ich, używamy do poprawiania scenariuszy.

Oceń jak w szkole: od 1 do 6.

Wersja edb2c62d-55e2-4342-9524-481c19c95eb4 Zaktualizowano 2026-10-14

Napisz do nas